Vademecum rynku

Animatorzy rynku (market makers) – instytucje pośredniczące w obrocie instrumentami finansowymi, w transakcjach pomiędzy spekulantami i zabezpieczającymi – są to banki, brokerzy, dealerzy walutowi czy internetowe platformy obrotu.

Arbitraż – polega na jednoczesnym kupowaniu i sprzedawaniu tego samego instrumentu finansowego na dwóch różnych rynkach, w celu wypracowania zysku bez ryzyka poniesienia straty.

Ask (offer) – cena, po której dany instrument finansowy można kupić (oferta sprzedaży).

Bid – cena, po której dany instrument finansowy można sprzedać (oferta kupna).

Backwardation – zjawisko odwrotne do contango. Sytuacja, w której cena spot danego waloru jest wyższa od jego ceny futures.

Broker – firma organizująca obrót określonymi instrumentami, pobierająca prowizje od zawartych transakcji. Broker nie zajmuje pozycji na rynku.

Byk – inwestor grający na wzrosty cen, nazwa pochodzi od pozycji byka przy ataku – od dołu w górę.

Cena wykonania (opcje) – cena, po jakiej kupujący ma prawo nabyć lub sprzedać instrument bazowy.

CFD (Contract For Difference) – kontrakt różnic kursowych (KRK), instrument pochodny, którego rozliczenie transakcji odbywa się poprzez rozliczenia pieniężne – różnica ceny instrumentu bazowego w dniu otwarcia i zamknięcia pozycji – bez fizycznej dostawy instrumentu bazowego.

Contango – sytuacja, w której ceny futures są wyższe niż cena spot danego waloru.

Czas do wygaśnięcia (Time to Maturity) – okres pozostały do wygaśnięcia kontraktu.

Day trading – strategia inwestycyjna polegająca na otwieraniu i zamykaniu pozycji na jednym instrumencie w ciągu jednego dnia.

Delisting – wycofanie akcji z obrotu na giełdzie.

Delta – współczynnik pokazujący, o ile zmieni się cena opcji, jeśli cena instrumentu bazowego zmieni się o jednostkę.

Depozyt początkowy (Initial margin) – minimalny depozyt wymagany przez firmę brokerską.

Długa pozycja (Long position) – kupno instrumentu finansowego w oczekiwaniu na wzrost jego ceny.

Dzień trzech wiedźm – równoczesne wygaśnięcie trzech rodzajów instrumentów finansowych (opcji na indeksy akcji, opcji na poszczególne akcje oraz kontraktów terminowych na indeksy) w każdy trzeci piątek na koniec każdego kwartału.

Dźwignia finansowa – potocznie zwana lewarem. Efekt dźwigni finansowej polega na tym, że inwestor angażuje mniejszą kwotę w zakup kontraktu niż musiałby wyłożyć na aktywa bazowe kontraktu, a przy tym osiąga ten sam zysk, jak w przypadku zakupu kontraktu na rzeczywiste aktywa bazowe.

Fed – rezerwa federalna USA (bank centralny USA).

Fed Fund Rate – stopa procentowa funduszy rezerwy federalnej.

FOMC – Federalny Komitet Otwartego Rynku, Komitet ustalający cele polityki monetarnej USA.

Forex – potoczna nazwa największego rynku na świecie – rynku walutowego (Foreign Exchange – FX), jak sama nazwa wskazuje na tym rynku przedmiotem obrotu są waluty.

Gamma – stosunek zmiany ceny opcji do zmiany ceny aktywu, na który dana opcja jest wystawiona.

G7 – siedem najbardziej uprzemysłowionych państw świata (USA, Niemcy, Japonia, Francja, Wielka Brytania, Kanada, Włochy).

Hedging – zabezpieczanie pozycji. Transakcja ograniczająca ryzyko.

Instrumenty bazowe – instrumenty, w oparciu o które kwotowane są derywaty.

Instrumenty pochodne (derywaty) – papiery wartościowe, których konstrukcja opiera się na cenie innych papierów wartościowych, indeksów lub towarów. Ich cena jest pochodną ceny aktywów bazowych – stąd ich nazwa.

IPO (Initial Public Offering) – pierwsza oferta publiczna. Wprowadzenie akcji danej spółki po raz pierwszy do obrotu giełdowego.

Kabel – potoczna nazwa pary GBP/USD.

Kiwi – potoczna nazwa pary NZD/USD.

Kontrakt terminowy – jest umową pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do nabycia a druga do sprzedaży w ściśle określonym, przyszłym terminie po ściśle określonej w momencie zawarcia transakcji cenie, określonej ilości wystandaryzowanego instrumentu bazowego lub dokonania równoważnego rozliczenia finansowego.

Konsolidacja – sytuacja rynkowa, charakteryzująca się poruszaniem cen w trendzie bocznym (horyzontalnym). Na ogół konsolidacje poprzedzają silniejsze ruchy cen.

Koszyk – grupa walut używana do zarządzania kursem wymiany danej waluty.

Krótka pozycja (Short position) – sprzedaż instrumentu finansowego w oczekiwaniu na spadek ceny.

Krótka sprzedaż (Short sale) – sprzedaż określonej ilości instrumentów finansowych, pożyczonych na rynku, celem odkupienia ich po spadku cen. Krótka sprzedaż jest stosowana przez inwestorów oczekujących spadku cen – tzn. zarabia się na różnicy ceny tego samego instrumentu w czasie, sprzedając kiedy jest drożej i odkupując taniej.

Kursy krosowe (cross rates) – pary walutowe bez udziału dolara amerykańskiego.

Kurs rozliczeniowy – dzienny lub ostateczny, podstawa rozliczeń pozycji inwestora w danym dniu lub w dniu wygasania kontraktu.

Kwotowanie – zawiera dwie ceny: kupna (Bid) i sprzedaży (Ask). Różnica między nimi stanowi spread transakcyjny.

LIBOR (London Interbank Offered Rate) – stopa procentowa kredytów udzielanych na rynku międzybankowym w Londynie.

Limit order – zlecenie z limitem ceny. Ustalenie minimalnej ceny sprzedaży lub maksymalnej ceny kupna. Zlecenie to pozwala na ustalenie poziomu ceny, po osiągnięciu której transakcja kupna lub sprzedaży zostanie wykonana.

Lot – kontrakt na rynku forex opiewający, zazwyczaj na 100 000 USD przy wykorzystaniu dźwigni finansowej.

Margin – depozyt zabezpieczający. Kwota wymagana na rachunku w celu utrzymania otwartych pozycji.

Margin call – wezwanie do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego.

Market order – zlecenie po cenie rynkowej.

Niedźwiedź – inwestor grający na spadki cen, nazwa pochodzi od specyfiki pozycji niedźwiedzia podczas ataku – z góry w dół.

Obligacja – instrument dłużny emitowany przez pożyczkobiorcę na określony czas i na określonych warunkach.

Opcja – kontrakt finansowy, w którym kupujący ma prawo (ale nie obowiązek) nabyć/sprzedać aktywo bazowe po określonej wcześniej cenie i w ustalonym terminie, a sprzedający ma obowiązek spełnić żądanie kupującego. Wyróżniamy dwa podstawowe rodzaje opcji – opcje kupna (call) i opcje sprzedaży (put).

Order – inaczej zlecenie oczekujące (np. sell stop lub buy stop).

Pips – minimalna wartość, o którą może zmienić się cena waluty, dla większości walut oznacza czwarte miejsce po przecinku.

Płynność – określa łatwość przeprowadzania transakcji kupna i sprzedaży na danym rynku.

Portfel – zbiór inwestycji (aktywów) rzeczowych lub finansowych.

Punkt bazowy – jeden punkt bazowy to 0,01 punktu procentowego.

Rollover (rolowanie) – przedłużenie czasu zapadalności kontraktu o kolejny okres połączone z uaktualnieniem jego wartości wyliczonym na podstawie różnic w oprocentowaniu walut z pary (według punktów swapowych).

Rynek byka – okres wzrostów cen.

Rynek OTC Market (Over the Counter) – nieregulowany rynek pozagiełdowych instrumentów finansowych, transakcje realizowane są przez dwie strony za pośrednictwem telefonu lub elektronicznych systemów. Nie ma jednego centralnego miejsca obrotu.

Rynek niedźwiedzia – okres spadków cen.

Rynek spot – rynek, na którym zawiera się transakcje kupna i sprzedaży z natychmiastowym terminem dostarczenia (transakcja zostanie rozliczona za dwa dni robocze).

SEC (Securities and Exchange Commission) – instytucja sprawująca nadzór finansowy w USA.

Spread – różnica między ceną kupna i sprzedaży. Jest to jednocześnie koszt zawarcia naszej transakcji.

Sterling – funt brytyjski.

Stop Loss (zlecenie obronne lub Stop) – zlecenie zależne, mające na celu zamknięcie po określonej cenie pozycji przynoszącej stratę.

Stopa referencyjna – główna stopa procentowa w Polsce. Rentowność 7-dniowych bonów pieniężnych.

Swap walutowy (currency swap) – polega na wymianie okresowych płatności w jednej walucie na okresowe płatności w drugiej walucie, aż do momentu wygaśnięcia kontraktu. Płatności, wynikające z kontraktu swap, mogą być oparte o stałe lub zmienne stopy procentowe. Tego typu swap umożliwia obu stronom ograniczenie skutków zmian kursu walut oraz pozwala na zmniejszenie kosztów finansowania.

Swing trading – styl inwestowania krótkoterminowego (od dnia do kilku dni), w oparciu o analizę techniczną.

Swissy – potoczne określenie franka szwajcarskiego.

Take Profit – zlecenie zależne, mające na celu zamknięcie po określonej cenie pozycji dającej zysk.

Tick (Tik) – minimalna zmiana ceny.

Ticker – trzyliterowy skrót spółki stosowany na giełdzie dla jednoznacznej identyfikacji.

Trailing stop – zlecenie stop/loss, które podąża za aktualną ceną.

Waluta bazowa – pierwsza waluta w danej parze.

Warrant – instrument finansowy dający właścicielowi prawo zakupu papierów wartościowych po określonej cenie.

Widełki cenowe – zmiana ceny (w górę lub w dół), która jest dopuszczalna w ciągu dnia transakcyjnego.